Artikel

> Artikelen   > De Wet Zorg en Dwang - deel 3

DE WET ZORG EN DWANG

deel 3

Hoe kun je een veilige situatie creëren in combinatie met een ontspannen leef- (én werk-!) omgeving?

 

In het eerste deel gaven we een beeld van de inhoud van de Wet Zorg en Dwang, en de consequenties voor ouderenzorg.

Deel twee ging dieper in op de uitgangspunten die je als zorginstelling kunt hanteren.

 

In dit laatste deel bespreken we een aantal voorkomende praktijksituaties, en hoe je de vormgeving van woonverdiepingen kunt inzetten om een niet-beperkende, veilige omgeving te maken.

 

Zo min mogelijk stress

We beginnen (zie deel 2) met het uitgangspunt dat de verzorgenden alle bewoners van hun afdeling goed kennen, en weten waar iemand wel of geen behoefte aan heeft. Niet iedere bewoner wil rondwandelen; niet iedere bewoner wil het huis uit en de straat over.

 

Voor de mensen die wél (op wat voor manier dan ook) 'avontuurlijk' zijn, is het het allerbelangrijkst, dat hun ervaringen voor henzelf logisch en herkenbaar zijn, en zo min mogelijk stress opleveren. Dan ontstaat er ook geen frustratie, en dan hoef je ook niet iemand te limiteren in zijn gedrag.

 

Vanzelfsprekendheid

Het uitgangspunt van alle oplossingen voor situaties die we hierna zullen beschrijven, is het creëren van een sfeer die vertrouwd is voor bewoners. Vanzelfsprekendheid vormt de basis voor een ontspannen ervaring van je omgeving.

  •      Nachtelijk dwalen: zorg voor een goed dag- en nachtritme

    Een heel logische oorzaak voor nachtelijk dwalen is een verstoord dag- en nachtritme. Als mensen de hele dag te weinig stimulering krijgen, en in één ruimte in een stoel blijven zitten, is het niet verwonderlijk dat ze vaak overdag zitten te dutten. Als dan bovendien het licht in hun omgeving continu hetzelfde (kunstmatige) niveau heeft, is er voor hen weinig besef van het tijdstip van de dag.

    Dit leidt tot slapeloosheid en nachtelijke activiteit. Wat wordt versterkt door het lichtniveau, omdat 's nachts het licht op de gang precies zo eruitziet als overdag.

     

    De oplossing hiervoor is: zorgen voor voldoende activiteit overdag. Zorg verder voor een goed lichtniveau gedurende de dag, zodat mensen goed kunnen zien wat ze doen. Maak een duidelijk moment van het sluiten van de gordijnen in de avond, steek sfeerverlichting aan. Zorg 's avonds voor een iets minder fel licht (maar wel voldoende!) en temper het licht met name op de gangen iets, zodat er een verschil is met de dag-situatie.

    Voor meer informatie over licht en ritme: lees dit artikel.

  •      Onrust op de gang: zorg dat mensen zich thuisvoelen

    De grootste zorg die uitgesproken wordt naar aanleiding van de Wet Zorg en Dwang is, dat bewoners naar buiten willen en de straat oplopen, of het trappenhuis in, en een ongeluk krijgen.

    De neiging voor iemand om wég te willen; of naar huis te willen, komt doordat hij het gevoel heeft dat 'het niet klopt' waar hij is. Als iemand met dementie zijn omgeving niet herkent, en er verder ook geen aanknopingspunten zijn die hem het gevoel geven dat hij in een veilige woonomgeving is, kan dat veel stress geven.

     

    Dan is het logisch om een uitweg te willen vinden, om weg te vluchten uit een situatie die lijkt op een gevangenisgang, of een klinische ziekenhuisgang met bedden en enge apparatuur.

     

    Een gang die eruitziet als een woongang, geeft associaties met huiselijkheid, vriendelijkheid, vertrouwdheid.  Dat draagt om te beginnen al veel bij aan het welbevinden van een bewoner met dementie, en leidt veel minder snel tot een neiging om weg te willen vluchten.

... een klinische, institutionele gang...

... of een gezellige, huiselijke gang...?

  •      Onrust op de gang: postitieve in plaats van negatieve prikkels

    In aanvulling op het voorgaande voorbeeld is het ook zeer de moeite waard om vanuit hetzelfde principe alle deuren in de gang te bekijken: welke deuren zijn voor bewoners bedoeld, en welke niet?

     

    Deuren worden volgens de Wet Zorg en Dwang niet meer afgesloten met een code, maar je kunt wél onderscheid maken tussen deuren:

    Een deur naar een opslagruimte of een noodtrappenhuis is voor bewoners niet interessant. Dat geldt wél voor een deur naar een activiteitenruimte.

     

    In de vormgeving en het kleur- en materiaalgebruik van de gangen, kun je daar heel goed onderscheid in maken. Een 'personeels'deur (of technische deur) kun je onopvallender maken door die in dezelfde kleur te schilderen als de wand, en de deurklink niet te veel te laten afsteken. Je kunt zels gebruikmaken van folies in een motief dat doorloopt over de deur, en zo de deur 'camoufleren'.

     

    Hou hierbij wél rekening met het volgende:

    Gebruik géén afbeeldingen van boekenkasten of grote fotoprints!! Dat levert onduidelijke en alsnog stressvolle situaties op. Het gaat erom, juist een negatieve prikkel te vermijden, en er niet een andere prikkel voor in de plaats te brengen!

    Zie dit artikel om meer hierover te lezen.

     

    Wat betreft de keuze voor een folie met motief, adviseren wij om die ook huiselijk en herkenbaar te houden, dus geen schreeuwerige behangmotieven, maar een bescheiden, rustig patroon.

     

een oninteressante, onopvallende deur

daarentegen: dit raam; daar is wat te zien!

  •      Vrij bewegen betekent: keuzes kunnen maken - prikkels of niet?

    Meer bewegingsvrijheid voor bewoners draagt dus bij aan het welbevinden, mits je ervoor zorgt, dat de ruimtes helder en vanzelfsprekend zijn.

     

    Dan gaat bewegen niet meer over 'ergens wég willen', maar juist ergens naartóe willen, en kúnnen. En dat is een groot verschil.

     

    Dan is het vervolgens heel belangrijk om bewoners ook werkelijk een zinnige keuze te bieden: Meerdere ruimtes, met ieder een verschillende sfeer, met onderscheid tussen prikkelrijk en prikkelarm: zo kunnen de bewoners zelf kiezen waar ze op dat moment behoefte aan hebben.

  •       Hoofd-in/uitgang: menselijk contact

    Van alle deuren in een verzorgingshuis is de centrale in- en uitgang de meest complexe.

    Als een bewoner daar de drempel over is, dan heb je geen zicht meer op hem, en dan kan de situatie ingewikkeld worden.

     

    Tegelijkertijd is er rondom de hoofdentree de meeste beweging, en lopen er allerlei mensen in en uit. Dat maakt die plek vaak wat onoverzichtelijk.

     

    Als je ervoor zorgt dat er bij de ontvangstbalie (of -ruimte) medewerkers aanwezig zijn die de bewoners goed kennen, maakt dat de situatie om te beginnen al veel meer ontspannen.

    En als er bijvoorbeeld een activiteitenplek of -tafel bij de hoofdentree is, kan iemand die op weg is om wat afleiding te zoeken daar gemakkelijk een praatje maken, en ervan afzien om direct de deur uit te lopen.

     

    Even een frisse neus halen is éigenlijk een basisbehoefte die voor niemand zou mogen ontbreken in zijn dagelijks leven.

    Als een verzorgingshuis een prettige, makkelijk toegankelijke en veilige buitenruimte heeft waar voldoende te beleven valt, dan is het logisch dat mensen daar de voorkeur aan geven, in plaats van de straat bij de hoofdingang. Het is daarom zeker de moeite waard om te kijken of in die mogelijkheid kan worden voorzien; het brengt veel meer op om daar budget aan te besteden, in plaats van het 'beveiligen' van de hoofdentree.

     

    Een tussenoplossing zou ook kunnen zijn om een soort voortuintje te maken voor de hoofdingang; met een zitje vanwaar je mensen kunt groeten, de reuring van de entree kunt beleven, en even een luchtje kunt scheppen. Een prettige en met zorg ingerichte plek zorgt er ook voor dat mensen daar blijven, en geen behoefte hebben om nog verder op avontuur te gaan.

    Dus niet alleen maar bestrating met afvalbakken en fietsenrekken, maar een (gedeeltelijk) overdekt zitje met een echt tuintje: een verblijfsplek.

Typische entrees van verzorgingshuizen: je staat direct op de stoep met het fietsenrek - eventueel een bankje (dat nat wordt in de regen)

Ter vergelijking: een hotelingang:

dat is een fijne verblijfsplek.

Extra informatie:

Wij vonden de volgende twee publicaties helder en nuttig:

 

 

https://www.actiz.nl/nieuws/ouderenzorg/2018/02/factsheet-wet-zorg-en-dwang

Factsheet Wet Zorg en Dwang van ActiZ en VGN

 

Factsheet van ActiZ (organisatie van zorgondernemers) en VGN (Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland) met 50 vragen en antwoorden over de Wet Zorg en Dwang. - Meer informatie over de inhoud van de wet en de handelwijze bij de toepassing ervan in de zorg.

 

 

 

https://www.vilans.nl/producten/alternatievenbundel-voor-meer-vrijheid-in-de-zorg

Ruim 85 alternatieven voor meer vrijheid in de zorg- uitgave van Vilans

 

Veelomvattende brochure met specifieke praktijksituaties, ingedeeld per thema. Allerlei voorbeelden van vrijheidsbeperking worden besproken, met alternatieven en voor- en nadelen.

Informatie delen

 

Heb je opmerkingen, aanvullingen of vragen? Graag!

Wij delen graag zoveel mogelijk informatie, en staan open voor nieuwe inzichten.

Neem contact op >

Deze website is een initiatief van

Bureau Kroner architecten, Den Haag

Over ons >